Κυριακή, 15 Ιουλίου 2018

Οι ιθαγενείς της Παταγονίας που ξεκληρίστηκαν από τους Ευρωπαίους και έγιναν μέχρι και εκθέματα σε ζωολογικούς κήπους της Ευρώπης!


Τα άτομα που βλέπετε στην παραπάνω φωτογραφία ανήκουν σε μια φυλή της Παταγονίας που μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα αριθμούσε 4.000 άτομα και μέχρι το 1930 μόνο 100, τη φυλή των Σέλκναμ, που ήταν γνωστή και ως «Όνα». Οι Σέλκναμ ήταν νομάδες που συντηρούνταν από το κυνήγι και την εκμετάλλευση της γης. Είχαν εντυπωσιακό ύψος για την εποχή τους και ένας από τους πρώτους Ευρωπαίους που είχε έρθει σε επαφή μαζί τους ήταν ο Κάρολος Δαρβίνος που τους αποκαλούσε «Γυμνούς», «Άγριους» και «Κανίβαλους». Ο τελευταίος καθαρός απόγονος, η Άνγκελα Λόιζ, πέθανε το 1974 και μαζί της πέθανε μια από τις ελάχιστες ντόπιες γλώσσες.



Τα έθιμα της φυλής.

Οι Σέλκναμ τηρούσαν ένα πατροπαράδοτο έθιμο αιώνων, το «Έιν». Κατά την ενηλικίωση τους σύμφωνα με το τελετουργικό, τα αγόρια καλούνταν να πολεμήσουν τα «πνεύματα» που στην πραγματικότητα ήταν άλλοι άνδρες βαμμένοι με λευκή μπογιά που φορούσαν μάσκες και κωνικά καπέλα. Βλέποντάς τους στις φωτογραφίες φαίνονται απόκοσμοι και τρομακτικοί βαμμένοι με γεωμετρικά σχήματα. Οι νέοι προσπαθούσαν να τους βγάλουν τις μάσκες και η τελετή τελείωνε με ιστορίες που είχαν να κάνουν με τον ήλιο και το φεγγάρι. Το τελετουργικό αυτό διαρκούσε πολλές μέρες και σε πολλές περιπτώσεις μήνες. 



Το σχέδιο εξόντωσης.

Η συγκεκριμένη φυλή που κατοικούσε στο βορειοανατολικό τμήμα της Γης του Πυρός κυνηγήθηκε τόσο από τους Ευρωπαίους μετανάστες της περιοχής, Άγγλους και Γάλλους, όσο και από Αργεντίνους και Χιλιανούς. Ο λόγος δεν ήταν άλλος από την εξεύρεση χρυσού στην περιοχή. Αυτή ήταν και η αιτία της εξόντωσής τους. Οι Σέλκναμ, επειδή οι Ευρωπαίοι που είχαν εγκατασταθεί στην περιοχή την είχαν εκμεταλλευτεί στο έπακρο χωρίς να αφήσουν κυνήγι και έκταση για τα ζώα τους, άρχισαν να κλέβουν πρόβατα για να μπορέσουν να τραφούν. Δεν μπορούσαν να κατανοήσουν την έννοια της ιδιοκτησίας και τα έπαιρναν. Έπρεπε λοιπόν να εξολοθρευτούν. 

Μιας και το «έργο» της γενοκτονίας τους δεν ήταν εύκολο, πλήρωναν διάφορους μισθοφόρους για κάθε χέρι ή αυτί που έκοβαν από τους ιθαγενείς και τους το παρουσίαζαν σαν απόδειξη του θανάτου τους. Μετά από λίγο χρονικό διάστημα αντιλήφθηκαν πως το σχέδιο να τους διώξουν ή να τους εξολοθρεύσουν πλήρως αποτύγχανε, καθώς έβλεπαν πολλούς ιθαγενείς να κυκλοφορούν χωρίς αυτιά ή χέρια. Έτσι, διέταζαν τους μισθοφόρους να παρουσιάζουν το κεφάλι για να πληρωθούν. Μάλιστα λέγεται πως για κάθε αποκεφαλισμό γυναίκας έπαιρναν διπλή αμοιβή. Για να κάνουν τη δουλεία τους πιο εύκολη, υπήρχαν περιπτώσεις που δηλητηρίαζαν μέχρι και το φαγητό τους για να τους σκοτώσουν. 



Η αρπαγή και η έκθεση σε ζωολογικό κήπο.

Με τις ευλογίες της Χιλιανής κυβέρνησης, το 1889 ο επιχειρηματίας Μαουρίς Μετρ πήρε έντεκα μέλη της φυλής, ανάμεσα τους και ένα οχτάχρονο αγόρι, με τη βία στο Παρίσι για να τους βάλει ως ανθρώπινα εκθέματα στο ζωολογικό κήπο. Τους μέτρησαν το ύψος, τους ζύγισαν, τους φωτογράφησαν και τους επιδείκνυαν έξι με οχτώ φορές την ημέρα, για να μπορέσουν να δουν οι Ευρωπαίοι τους «άγριους πέρα από τον ωκεανό». Κάποιοι από αυτούς πέθαναν τους επόμενους μήνες γιατί δεν τρέφονταν σωστά και άλλοι δεν έφτασαν καν στο Παρίσι και απεβίωσαν στο πολυήμερο ταξίδι από τις κακουχίες. Βλέποντας την παρακάτω φωτογραφία μπορούμε να συμπεράνουμε τις συνθήκες διαβίωσης αυτών των ανθρώπων. Ο Μετρ στην κυριολεξία κρατάει μια βέργα τσίρκου που τότε χρησιμοποιούνταν σε σόου με λιοντάρια. 

Οι Σέλκναμ δεν ήταν οι μόνοι που έγιναν εκθέματα για να ψυχαγωγούν τους Ευρωπαίους. Πολλοί άνθρωποι από την Αφρική μεταφέρθηκαν στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για τον ίδιο λόγο και μάλιστα αυτό θα συνεχιζόταν μέχρι και το -όχι τόσο μακρινό- 1958. 



Η βοήθεια της Αν Τσάπμαν.

Η Γαλλο-αμερικανίδα ανθρωπολόγος Αν Τσάπμαν ήταν ίσως η μόνη που έδειξε ενδιαφέρον για τη φυλή, καθώς στα πλαίσια της έρευνας της για τους πολιτισμούς της Λατινικής Αμερικής θέλησε να πλησιάσει τους Σέλκναμ για να μάθει τα ήθη και τα έθιμά τους. Τη δεκαετία του ’80 δημοσίευσε αρκετά άρθρα που τους έκανε γνωστούς όχι μόνο στη Γαλλία αλλά και σε πολλά μέρη του κόσμου και το 1990 έγινε παραγωγός και σε μια ταινία για τα τελευταία μέλη της φυλής. 

Ότι δεν κατάφεραν οι άποικοι από την Ευρώπη το κατάφεραν οι αρρώστιες εξαλείφοντας όλο τον πληθυσμό των Σέλκναμ. Παρακάτω μπορείτε να βρείτε φωτογραφίες από το υλικό της έρευνας της Αν Τσάπμαν από τα τελετουργικά της φυλής καθώς και μια φωτογραφία ενός ζευγαριού Σέλκναμ που είναι τραβηγμένη μέσα στο πλοίο που κατευθυνόταν στη Γαλλία. 






Αντώνης Καρατζής

Κυριακή, 24 Ιουνίου 2018

Περιπλανήσεις σε μια λωρίδα!



Πηγή έμπνευσης του σημερινού άρθρου αποτελεί (τι έκπληξη!) ένα βιντεοπαιχνίδι που είχα ξεκινήσει να παίζω πριν πέντε χρόνια. Πρόκειται για το Mass Effect, ένα διαστημικό βιντεοπαιχνίδι που κυκλοφόρησε το 2008, με την εξής υπόθεση: το έτος 2148 η ανθρωπότητα ανακαλύπτει μια αρχαία τεχνολογία στον πλανήτη Άρη, η οποία όμως προωθεί την γήινη τεχνολογία κατά δύο αιώνες, επιτρέποντάς της πλέον να εξερευνήσει τον γαλαξία μας και να ανακαλύψει ότι εκεί έξω υπάρχουν κι άλλες (ανθρωπόμορφες) μορφές ζωής εκτός από την δική μας.

Μία από αυτές τις μορφές ζωής είναι μια εξωγήινη φυλή της οποίας τα μέλη είναι όλα ιδιοφυΐες στην μηχανική και την τεχνολογία, προσόν το οποίο τους γύρισε μπούμερανγκ καθώς εκδιώχθηκαν κακήν-κακώς από τον πλανήτη τους, όταν τα ρομπότ που είχαν φτιάξει να τους βοηθούν απέκτησαν συνείδηση κι επαναστάτησαν εναντίον τους. Έκτοτε περιπλανώνται όλοι μαζί με τον αστρο-στόλο τους αναζητώντας έναν νέο πλανήτη να κατοικήσουν, αλλά ζώντας παράλληλα με το όνειρο να καταφέρουν να επιστρέψουν στον δικό τους πλανήτη και να επανεγκατασταθούν εκεί. Για να μην ξεχνούν λοιπόν ποιο είναι το όνειρό τους και ο σκοπός της περιπλάνησής τους, έχουν καθιερώσει μια συνθηματική φράση κάθε φορά που απαιτείται αναγνώριση μεταξύ τους (π.χ. όταν κάποιος πλησιάζει τον στόλο μέσα σε ξένο σκάφος, όπως γίνεται σε ένα σημείο του παιχνιδιού), και η φράση αυτή έχει ως εξής: «Μετά από περιπλάνηση ανάμεσα στα αστέρια, μέσα από παλίρροιες φωτός και υφάλους αστερόσκονης, θα επιστρέψω εκεί από όπου ξεκίνησα».
   
Εμείς βέβαια δεν μπορούμε να ταυτιστούμε με την πραγματική έννοια της φράσης που χρησιμοποιεί εκείνη η εξωγήινη φυλή, καθώς εμείς είμαστε ασφαλείς στον πλανήτη μας. Μπορούμε όμως κάλλιστα να το δούμε συμβολικά. Είναι αυτό που λέμε, ότι «Όλα τα πράγματα κάνουν τον κύκλο τους». Έστω κι αν εκφράζεται με λιγότερο ποιητικό τρόπο απ’ ότι το λένε οι εξωγήινοι, δεν παύει να ισχύει. Πόσοι από εμάς δεν ξεκινήσαμε από κάπου (δουλειά, σχέση, τόπο κατοικίας, κλπ) και στην πορεία χαθήκαμε, περιπλανηθήκαμε, ταλαιπωρηθήκαμε, ψάξαμε κάτι άλλο, κάτι καλύτερο, για να συνειδητοποιήσουμε ότι τελικώς ο δρόμος από μόνος του μας οδήγησε εκεί όπου ξεκινήσαμε, χωρίς καν να το συνειδητοποιήσουμε ότι εκεί φτάσαμε πάλι;  
                
Το πιο όμορφο παράδειγμα αυτής της περίπτωσης το άκουσα από μια ομιλία της αμερικανίδας καθηγήτριας Φυσικής και Αστρονομίας Janna Levin, η οποία περιέγραφε τις θεωρίες της από το χρονικό διάστημα που έκανε έρευνα ως νεαρή φυσικός-αστρονόμος. Έλεγε λοιπόν ότι, σύμφωνα με τα μαθηματικά και την φυσική, υπάρχει η πιθανότητα το σύμπαν μας να έχει αρχή και τέλος, και πως η ίδια είχε εμμονή με την ιδέα ότι θα μπορούσε κάποιος να αφήσει την Γη, να ταξιδεύει σε μια ευθεία γραμμή μέχρι το τέλος του σύμπαντος κι εκεί να συνειδητοποιήσει ότι ο γαλαξίας όπου κατέληξε είναι ο Milky Way κι ότι ο πλανήτης στον οποίο προσγειώθηκε είναι η Γη. Υποστήριζε περαιτέρω ότι η άφιξη στη Γη μέσα από αυτό το ταξίδι θα ήταν όπως η Λωρίδα του Möbius (Möbius Strip), ότι για παράδειγμα αν ο ταξιδιώτης έπαιρνε μαζί του στο ταξίδι ένα γάντι αριστερού χεριού, αυτό θα έφτανε ως γάντι δεξιού χεριού. Σύμφωνα με τον τρόπο που λειτουργεί η Λωρίδα του Möbius, εάν προχωράμε σε μια ευθεία γραμμή κατά μήκος αυτής, θα ξαναφτάσουμε στο σημείο εκκίνησης αλλά από την αντίθετη πλευρά, δηλαδή θα είμαστε κι εμείς αντεστραμμένοι.
                
Η Janna λοιπόν συνέχισε την ιστορία της, αναφερόμενη στο διάστημα που έμενε στο Σαν Φρανσίσκο όπου και γνώρισε έναν άνθρωπο, τον Warren, σε μια καφετέρια απέναντι από το σπίτι της όπου η ίδια σύχναζε. Με τον άνθρωπο αυτό ξεκίνησε μια σχέση η οποία πέρασε από σαράντα κύματα. Ο δρόμος τούς πήγε από το Σαν Φρανσίσκο στο Κέιμπριτζ της Αγγλίας, όπου ανακάλυψαν ότι δεν άντεχαν πλέον ο ένας τον άλλον. Κατόπιν τούτου, η Janna πήγε στο Λονδίνο κι ο Warren απλώς έφυγε. Ένα χρόνο αργότερα η Janna φεύγει από το Λονδίνο και γυρνάει στο Σαν Φρανσίσκο όπου, βολτάροντας μια ωραία ημέρα, περνάει από την παλιά της γειτονιά, βλέποντας ξαφνικά απέναντι την παλιά γνωστή καφετέρια και μέσα τον Warren να την βλέπει και να τρέχει να την χαιρετήσει. Ενώ λοιπόν αρχίζει μια όμορφη συζήτηση μεταξύ τους, γεμάτοι χαρά και οι δύο που ξαναβρέθηκαν, η Janna συνειδητοποιεί πως βρίσκονται εκεί που ξεκίνησαν το ταξίδι τους. Όταν κατά την διάρκεια της συζήτησης λέει στον Warren σε ποιο μέρος του Λονδίνου μένει, αυτός της απαντάει πως εκεί έμενε ο ίδιος όταν ήταν 19 χρονών και προσπαθούσε να βρει τον δρόμο του. Τελικώς, έναν χρόνο αργότερα παντρεύονται και δύο χρόνια αργότερα έρχεται στη ζωή ο γιος τους, ο οποίος κάνει και δραματική είσοδο. Τι εννοώ; Όπως ενημέρωσαν οι γιατροί τους γονείς, ο μικρός αποτελούσε μια περίπτωση ιδιαίτερη για την ιατρική: η καρδιά του βρισκόταν στην δεξιά πλευρά (αντί για την αριστερή που είναι το κανονικό) και γενικώς η θέση όλων των εσωτερικών του οργάνων ήταν αντεστραμμένη (όχι ότι αυτό θα δημιουργούσε κάποιο πρόβλημα, απλώς ήταν εξαιρετικά σπάνιο).
                
Προσωπικά η αντίδρασή μου όταν άκουσα την ιστορία ήταν να μείνω έκθαμβη. Ίσως να έφταιγε το ότι δεν επρόκειτο απλώς για μια απλή ιστορία μιας κατάστασης που έκανε τον κύκλο της, αλλά παρουσιάστηκε μέσα από τα μάτια μιας γυναίκας η οποία είχε αναπτύξει μια επιστημονική θεωρία σχετικά με το θέμα αυτό και τελικά το βρήκε μπροστά της: ξεκινώντας από ένα σημείο στον χρόνο γνώρισε έναν άνθρωπο, ταξίδεψε σε μια ευθεία στον δρόμο της ζωής της μαζί του, περιπλανήθηκε μέσα από τις δικές της παλίρροιες και υφάλους, ταλαιπωρήθηκε, και τελικώς χωρίς να το συνειδητοποιήσει κατέληξε εκεί που ξεκίνησε… με το παιδί που εν συνεχεία έφερε στον κόσμο να έχει κατά μια έννοια αντιστραφεί.

Έστω κι αν δεν μιλάμε για την κυριολεκτική περίπτωση περιπλάνησης στο διάστημα «μέσα από παλίρροιες φωτός και υφάλους αστερόσκονης», ή για ένα κυριολεκτικό ταξίδι κατά μήκος μιας Λωρίδας του Möbius από τη Γη έως το τέλος του σύμπαντος, βλέπουμε πως όλα αυτά δεν είναι τυχαία. Τίποτα δεν είναι τυχαίο. Ίσως, όταν μας συμβεί να επιστρέψουμε σε ένα σημείο της ζωής μας από όπου αρχίσαμε, να το θεωρήσουμε σύμπτωση, αλλά όπως φαίνεται δεν είναι. Ίσως οι νόμοι της φυσικής και των μαθηματικών να μην είναι απλώς δύο μαθήματα στο σχολείο, να μην εξηγούν απλώς το σύμπαν και τα αστέρια και πώς αυτά λειτουργούν, αλλά να υπολογίζουν και να καθορίζουν την πορεία της ζωής μας κατά τρόπο που εμείς ακόμα αδυνατούμε να καταλάβουμε. Από τη στιγμή που δεν μπορούμε να ξέρουμε τι θα μας έρθει, τότε προφανώς δεν έχουμε ξεκλειδώσει όλα τα μυστικά, δεν αποκλείεται ωστόσο αυτά να έχουν ήδη καθοριστεί. Το λέμε κι εμείς εξάλλου ότι η επαναλαμβανόμενη σύμπτωση παύει να είναι σύμπτωση.

Εν πάση περιπτώσει, προσωπικά θα έλεγα πως είναι ωραία η ιδέα ότι τίποτα δεν είναι τυχαίο, ότι είμαστε κομμάτι ενός μεγάλου σχεδίου. Από κει και πέρα όμως, δεν χρειάζεται να το ψάχνουμε και πολύ. Εξάλλου, προϋπόθεση να λειτουργήσει αυτό το σχέδιο, αυτή η θεωρία, είναι εμείς να ταξιδεύουμε σε μια ευθεία γραμμή. Αυτό δε σημαίνει να ζούμε μονότονα, αλλά να ζούμε την ζωή μας, την καθημερινότητά μας, χωρίς να προσπαθούμε να ελέγξουμε τα πάντα. Εκ των πραγμάτων δεν γίνεται να έχουμε τον απόλυτο έλεγχο. Για τα κομμάτια λοιπόν που δεν έχουμε τον έλεγχο, εκεί είναι που έρχεται η ζωή και λέει «Άσε, αναλαμβάνω εγώ τώρα». Κι έτσι, χωρίς να το καταλάβουμε, έχουμε κάνει έναν κύκλο κι έχουμε ξαναγυρίσει εκεί που ήμασταν, με περισσότερες εμπειρίες, με διαφορετική εκτίμηση των πραγμάτων, κι ίσως με ένα αίσθημα δέους και θαυμασμού.

Σμαράγδα Θεοδωρίδου

Δευτέρα, 18 Ιουνίου 2018

Τραγουδόραμα: Πάνος Βλάχος - Λαχείο!


Ο Πάνος Βλάχος μας παρουσιάζει το νέο του τραγούδι "Λαχείο" σε στίχους και μουσική του ίδιου και κυκλοφορεί από την Cobalt Music. Πρόκειται για ένα ευχάριστο άκουσμα που συνοδεύεται από ένα videoclip γυρισμένο στο Λος Άντζελες και εμπλουτισμένο με μια ωραία δόση τρέλας! "Ένα λαχείο είναι η ζωή" και καλή μας ακρόαση!

Στίχοι:

Μου είπαν δεν κάνω εγώ για σένα
Πως θέλεις κάτι σταθερό
Πως θα είμαι πάντα στα χαμένα
Και να αλλάξω δε μπορώ

Σου λεν δεν είμαι εγώ για σένα
Και να ερωτευτείς ξανά
Μα στα έχω πει κι είναι γραμμένα
Ό,τι αξίζει έτσι πονά

Ένα λαχείο είναι η ζωή
Κι άμα το βρεις μη το πετάξεις
Ένα λαχείο εμείς μαζί 
Και θα με βρεις όπου κι αν ψάξεις

Ένα λαχείο είναι η ζωή
Κι άμα το βρεις μη το πετάξεις
Ένα λαχείο εμείς μαζί 
Και θα με βρεις όπου κι αν ψάξεις

Μου λένε πρέπει να σε αφήσω
Να πάψω πια να σε ενοχλώ
Τις τρέλες μου να σταματήσω
Πως δε σου κάνω εγώ καλό

Μου λένε έτσι θα είσαι happy
Τι κι αν πεθαίνω κι αν πονώ;
Ναι, φονικό είναι η αγάπη
Που σε αφήνει ζωντανό

Ένα λαχείο είναι η ζωή
Κι άμα το βρεις μη το πετάξεις
Ένα λαχείο εμείς μαζί 
Και θα με βρεις όπου κι αν ψάξεις

Ένα λαχείο είναι η ζωή
Κι άμα το βρεις μη το πετάξεις
Ένα λαχείο εμείς μαζί 
Και θα με βρεις όπου κι αν ψάξεις

Σε ένα όνειρο, στα πλήθη
Στης ζωής το παραμύθι
Μέσα σε όλα μου τα λάθη 
Έχω πάθει κι έχω μάθει
Δε φοβάμαι αυτά τα χάλια
Θα το πω και στα κανάλια
"Η δική μου η αλάνα όπου είσαι ...!"
Κι όταν βρεις εσύ εσένα
Θα έχω βρει κι εγώ εμένα
Και θα περιμένω πάντα 
Να χορέψουμε lambada
Πιο πολύ ερωτευμένοι 
Και οι δύο μεθυσμένοι
Από τζιν κι από ουίσκι
Πια κανείς δε θα μας βρίσκει
Στο δικό μας τον πλανήτη
Στο καινούργιο μας το σπίτι
Θα έρθει τότε μία μέρα
Μία ξέμπαρκη Δευτέρα
Που θα γράφει στο ψυγείο
Θα νομίζεις είναι αστείο
«Καλημέρα ερωτά μου
Θες να κάνεις τα παιδιά μου;»

Ένα λαχείο είναι η ζωή
Κι άμα το βρεις μη το πετάξεις
Ένα λαχείο εμείς μαζί 
Και θα με βρεις όπου κι αν ψάξεις

Ένα λαχείο είναι η ζωή
Κι άμα το βρεις μη το πετάξεις
Ένα λαχείο εμείς μαζί 
Και θα με βρεις όπου κι αν ψάξεις


Ανρί Σαριέρ: η ιστορία του «Πεταλούδα», ενός από τους πιο διάσημους δραπέτες του 20ου αιώνα!


"Ανρί Σαριέρ, η ιστορία του «Πεταλούδα», ενός από τους πιο διάσημους δραπέτες του 20ου αιώνα. Καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη και εστάλη σε μια φυλακή στην Καραϊβική απ' όπου λεγόταν πως δεν είχε αποδράσει κανείς."



Το έγκλημα που τον έκανε γνωστό και η καταδίκη του.

Ο Ανρί Σαριέρ γεννήθηκε στο Σαιντ Ετιέν της Γαλλίας το 1906. Οι γονείς του ήταν καθηγητές και είχαν ευγενική καταγωγή. Όταν ήταν δέκα ετών έμεινε ορφανός από μητέρα και σε ηλικία 17 ετών υπηρέτησε για 2 χρόνια στο γαλλικό ναυτικό. 

Έμεινε γνωστός ως «Πεταλούδας» λόγω του τατουάζ που είχε κάνει στο στήθος του και αναπαριστούσε μια πεταλούδα. Η θητεία του στο Ναυτικό δεν είχε αίσιο τέλος, αφού έχασε τον αντίχειρά του έπειτα από ατύχημα και αναγκάστηκε να παραιτηθεί.

Ο Σαριέρ πολύ γρήγορα έγινε μέλος του γαλλικού υποκόσμου διαπράττοντας κάποιες μικροκλοπές. Το αποκορύφωμα, όμως, που του στοίχισε την ελευθερία του, ήταν η κατηγορία που του ασκήθηκε το 1931 για το φόνο του Ρολάντ Λεγκράντ, ενός Γάλλου κρεοπώλη. Μέχρι το θάνατό του ο Σαριέρ αρνούνταν πως έπραξε αυτός τη δολοφονία. Μάλιστα, η ενοχή του για το συγκεκριμένο έγκλημα δεν έχει αποδειχθεί μέχρι σήμερα, καθώς λείπουν αδιάσειστα στοιχεία.

Ο «Πεταλούδας» καταδικάστηκε από τη γαλλική δικαιοσύνη σε ισόβια κάθειρξη και δεκαετή καταναγκαστική εργασία. Στάλθηκε στην Καγιέν, σε μια φυλακή της Γαλλικής Γουιάνας στη Λατινική Αμερική.


Οι περιβόητες αποδράσεις του «Πεταλούδα».

Η πρώτη του απόδραση, 3 χρόνια μετά τον εγκλεισμό του, πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 1933 μαζί με τους συγκρατούμενούς του Αντρέ Μαντουρέ και Ζοάν Κλουζιό. Οι τρεις τους το έσκασαν από τη Γουιάνα με μια βάρκα κι έπειτα από 37 ημέρες ναυάγησαν στο χωριό Ριοάτσα στη βόρεια Κολομβία. Εκεί έζησε για λίγο χρονικό διάστημα με τους ντόπιους στη ζούγκλα. Όταν αποφάσισε να φύγει από το χωριό και να γυρίσει πάλι πίσω στον πολιτισμό, πιάστηκε αμέσως και στάλθηκε πάλι στη γαλλική Γουιάνα. Στις φυλακές της Σάντα Μαρία βρήκε πάλι τους 2 δραπέτες που το έσκασαν μαζί του και επιχείρησαν λίγες ακόμη προσπάθειες απελευθέρωσης. 


Κατά τη διάρκεια της 11ετούς φυλάκισής του στη Γουιάνα, προσπάθησε να το σκάσει άλλες 8 φορές ανεπιτυχώς, με με μόνο κέρδος  βάναυσα χτυπήματα από τους φύλακες. Ως τιμωρία για τις επιχειρήσεις του, ο Ανρί Σαριέρ καταδικάστηκε σε άλλα 8 χρόνια φυλάκισης. Σε αυτό συνέβαλλε η δολοφονία ενός κρατουμένου, τον οποίο ο Σαριέρ σκότωσε επειδή πρόδωσε στους φύλακες τα σχέδιά του.

Αυτοί ήταν και οι λόγοι που σύμφωνα με τον ίδιο, στάλθηκε μαζί με τους Κλουζιό και Ματουρέ σε απομόνωση στο λεγόμενο νησί του Διαβόλου, ένα νησί με φυλακές εργασίας, από το οποίο δεν είχε αποδράσει ποτέ κανείς. Οι γαλλικές αρχές τόνισαν αρκετά χρόνια αργότερα πως ο Σαριέρ δε στάλθηκε ποτέ εκεί.

Σύμφωνα πάντα με τα γραπτά κείμενα του Σαριέρ, πέτυχε την απόδρασή του από το νησί του Διαβόλου το 1941 φτιάχνοντας μια αυτοσχέδια σχεδία από καρύδες. Το σχέδιό του ήταν ευφυές. Παρατήρησε αρχικά ότι κάθε έβδομο κύμα που έσκαγε στις ακτές ήταν τόσο ισχυρό ώστε να του δώσει ώθηση. Έτσι, αφού πρώτα έπεισε έναν συγκρατούμενό του, τον Σιλβέν, να τον βοηθήσει και να το σκάσουν μαζί, κατασκεύασαν τη σχεδία και περνώντας κάτω από τη μύτη των φρουρών απέπλευσαν με επιτυχία. Ο Σιλβέν δε τα κατάφερε και πνίγηκε. Ο «Πεταλούδας», όμως, όταν βγήκε στην ακτή πιάστηκε πάλι στη Γουιάνα. Έμεινε στη φυλακή του Γουίκεναμ για μόλις ένα χρόνο και στη συνέχεια απελευθερώθηκε ως πολίτης της Γουιάνα.



Μύθος ή πραγματικότητα;

Ύστερα από την τελική αποφυλάκισή του, εγκαταστάθηκε στη Βενεζουέλα και παντρεύτηκε μια Βενεζουελάνα, ονόματι Ρίτα. Έγινε επιχειρηματίας ανοίγοντας εστιατόρια στο Καράκας και στο Μαρακαίμπο. Ζούσε σαν ήρωας εν ζωή δίνοντας αρκετές συνεντεύξεις στις τοπικές εφημερίδες αλλά και στην τηλεόραση περιγράφοντας τη ζωή του. Το 1969, όταν πια το έγκλημά του είχε παραγραφεί, επέστρεψε στη Γαλλία όπου και έγραψε το βιβλίο με τίτλο «Papillon» που έγινε πολύ γρήγορα best seller πουλώντας μόνο στη Γαλλία 1.5 εκατομμύριο αντίτυπα. Λέγεται ότι έγραψε το βιβλίο με τις αποδράσεις του μέσα σε μόλις τρεις εβδομάδες και εκδόθηκε λίγο αργότερα από τον Ζαν Πιερ Καστελνό. Το 1970, επίσης, του δόθηκε αμνηστία από τη γαλλική κυβέρνηση για το φόνο που υποτίθεται ότι είχε διαπράξει.

Σήμερα πολλοί αμφισβητούν το κατά πόσο τα γεγονότα που περιγράφονται στο βιβλίο του Ανρί Σαριέρ είναι 100% βάσιμα και αληθινά. Όλοι ανεξαιρέτως, όμως, παραδέχονται πως το βιβλίο είναι μέχρι και στις μέρες μας ένας ύμνος στην θέληση του ανθρώπου για ελευθερία και δικαιοσύνη.


Στις 29 Ιουλίου 1973 ο «Πεταλούδας» πέθανε στη Μαδρίτη από καρκίνο  στην τραχεία. Η πολυτάραχη ζωή του έγινε γνωστή και μέσα από τη μεγάλη οθόνη το 1973 και την ταινία «Papillon» σκηνοθετημένη από το Φράνκλιν Σάφνερ, μια ταινία που προβλήθηκε στον κινηματογράφο λίγες μέρες μετά το θάνατό του. Remake της ταινίας έγινε και το 2017 με πρωταγωνιστή τον Τσάρλι Χάναμ.


Αντώνης Καρατζής

Κυριακή, 17 Ιουνίου 2018

Σε αναζήτηση εργοδότη!



 Είναι γεγονός ότι ζούμε σε μία δύσκολη εποχή και το να βρει κάποιος δουλειά στις μέρες μας ισοδυναμεί με το να του πέσει το λαχείο! Και αυτό όχι επειδή θα αμείβεται πλουσιοπάροχα, απλά και μόνο για να βγάζει τα προς το ζην. Κι αυτό πάλι δεν είναι και εντελώς σίγουρο, καθώς η ζωή ακριβαίνει κι ο μισθός κατεβαίνει.

 Σε αυτή, λοιπόν, την εποχή, εστιάζουμε στις βιοποριστικές ανάγκες και αναζητούμε κάποια εργασία. Καλώς ως εδώ. Βέβαια, πέρα από εργασία καλό θα ήταν να ξεκινήσουμε να αναζητάμε και καλούς εργοδότες. Γιατί σε αυτόν τον εργασιακό μεσαίωνα υπάρχουν άτομα που έχοντας τον ρόλο του εργοδότη, καταπατούν μια σειρά δικαιωμάτων του εργαζόμενου. Και έχουμε κι εμείς το δικό μας μερίδιο ευθύνης καθώς τους το επιτρέπουμε. Αυτά, λοιπόν, τα άτομα δεν κολλάνε όλα τα ένσημα, δεν πληρώνουν τα απαιτούμενα δώρα και κρατάνε τους υπαλλήλους σε υπερωρίες τις οποίες φυσικά και δεν τις πληρώνονται. Ακόμη πιο τραγικό είναι ότι από τη στιγμή που πλέον οι μισθοί καταβάλλονται από το νόμο σε τράπεζες, αυτά τα άτομα καταβάλλουν μεν το απαιτούμενο δώρο κι έπειτα ζητάνε από τον εργαζόμενο να το τραβήξει από την τράπεζα και να τους το δώσει στο χέρι. Κι εκεί ο εργαζόμενος σταθμίζει τις συνθήκες και προκειμένου να χάσει το μηνιαίο μεροκάματο, θυσιάζει το απολεσθέν δώρο.

 Το ακόμη πιο παράδοξο είναι πως αυτά τα άτομα (γιατί ανθρώπους δε θέλω να τους χαρακτηρίσω) διαθέτουν συνήθως κάποια οικονομική ευμάρεια, οπότε και δε στερούνται. Αλλά στερούν.  

 Σε αυτή λοιπόν την επαγγελματική ζούγκλα υπάρχουν και άνθρωποι σωστοί. Μπορεί τα δεδομένα να έχουν καταλήξει να θεωρούνται ζητούμενα κι όμως υπάρχουν και οι εργοδότες που δεν αντιμετωπίζουν τους συνεργάτες τους καταχρηστικά αλλά ανθρώπινα και νόμιμα και τους παρέχουν ένα φιλικό και ευχάριστο κλίμα εργασίας.

 Σίγουρα όταν βρισκόμαστε σε ανάγκη μπορούμε να υποκύψουμε στη σύγχρονη δουλεία αλλά δεν πρέπει να κάνουμε έκπτωση στον εαυτό μας. Είναι μεγάλο κρίμα. Θυμάμαι μια χαρακτηριστική περίπτωση ενός "υποψήφιου" εργοδότη που εμμέσως πλην σαφώς πρότεινε πως εάν ήμουν διατεθειμένη να δεχθώ μισθολογικά λιγότερα από τα νόμιμα είχα τη θέση στο τσεπάκι μου. Αυτόν τον απέρριψα εγώ. Γιατί να παρέχω την εργασία μου και να αφιερώνω ένα μέρος της ζωής μου σε έναν άνθρωπο τον οποίο δεν έχω σε υπόληψη; 

 Συμπερασματικά και συμβουλευτικά, σας παροτρύνω πέρα από την επιζητούμενη εργασία να επιλέγετε και τον άνθρωπο που σας την παρέχει, γιατί δεν είμαστε γρανάζια! Είμαστε άνθρωποι κι είναι τόσο άδικο να καταπατούν έτσι κατάφωρα τα δικαιώματά μας!

Δέσποινα Ζησοπούλου

Φοβάμαι να φοβηθώ...


Ο φόβος είναι αδυναμία αλλά συνάμα κι ένα φυσικό συναίσθημα και απόλυτα ανθρώπινο. Φοβόμαστε πράγματα, γεγονότα και καταστάσεις που ενέχουν κίνδυνο για την σωματική αλλά και ψυχική μας ακεραιότητα! Ο φόβος είναι ένα βασικό συναίσθημα του ανθρώπου που προκαλείται από τη συνειδητοποίηση ενός πραγματικού ή πλασματικού κινδύνου ή απειλής. Ωστόσο, πρέπει να μην επιτρέπουμε στον φόβο να μετατραπεί σε φοβία, η οποία μπορεί να επηρεάσει την καθημερινότητα και την ψυχική μας ηρεμία. Οι φοβίες μας είναι αυτές που θέλουν δουλειά παρά οι φόβοι μας. Η φοβία είναι ένας επίμονος και παράλογος φόβος κάποιου συγκεκριμένου αντικειμένου ή κατάστασης, που έχει ως αποτέλεσμα την επιθυμία αποφυγής του, παρά το ότι δεν αποτελεί πραγματικό ή ουσιαστικό κίνδυνο. 

Παλεύοντας καθημερινά και ερχόμενοι σε επαφή με τους φόβους μας μπορούμε να τους ξεπερνάμε και να τους μετατρέπουμε σε οικείους και γνώριμους. Δεν είναι κακό να φοβάσαι, αντιθέτως αποτελεί φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού απέναντι σε μια σειρά καταστάσεων και συμβάντων. Ο φόβος, όταν μάθεις να τον διαχειρίζεσαι μπορεί να γίνει από εχθρός φίλος. Φίλος; Ναι! Γιατί δίπλα στους φίλους μαθαίνεις τον εαυτό σου, τα προτερήματα σου και τα τρωτά σου σημεία. Έτσι και με τον φόβο. Δώσε χώρο στους φόβους σου αλλά μάθε να τους διαχειρίζεσαι και να τους ξεπερνάς! Θα φανείς δυνατός/η... μη δειλιάζεις!

Μην ακούσεις ποτέ κανέναν που σου λέει «είσαι άντρας δεν πρέπει να φοβάσαι», «τι φοβάσαι, μωρέ;» και «άντε ρε φοβιτσιάρη/α». Δεν υπάρχουν άνθρωποι χωρίς φοβίες και αυτοί που λένε πως δεν έχουν φόβους, κάπου μέσα τους, γνωρίζουν πολύ καλά  πως έχουν. Ακόμη και η άρνηση του τύπου «δεν φοβάμαι τίποτα» ενέχει τον φόβο του να φοβάσαι κάτι. Η πίστη, η αγάπη και ο διάλογος με το «μέσα» μας θα φανούν αρωγοί στην καταπολέμηση των φόβων ή φοβιών που έχουμε! 

Καλή συνέχεια σε όσα κάνετε αγαπημένοι μου αναγνώστες! Τα λέμε την επόμενη φορά... έως τότε βρείτε σκέψεις μου στο λογαριασμό του Δύναμη Σκέψης στο instagram (κλικ εδώ)! 

Κωνσταντίνος Μπαλντίδης

Τρίτη, 12 Ιουνίου 2018

Σρινιβάσα Ραμανούτζαν: η μεγαλοφυϊα που γνώριζε το άπειρο!

"Σρινιβάσα Ραμανούτζαν: η μεγαλοφυϊα που γνώριζε το άπειρο. Δεν σπούδασε ποτέ του μαθηματικά, ήταν αυτοδίδακτος, δεν μπορούσε να αποδείξει τα περισσότερα από τα θεωρήματά του και στην ερώτηση «Πώς γνωρίζεις ότι ισχύει αυτός ο μαθηματικός τύπος;», απαντούσε: «Απλά το γνωρίζω». Και είχε δίκιο."



Μια μαθηματική, αλλά άγουρη διάνοια.

Ένας Ινδός δάσκαλος στα τέλη του 19ου αιώνα ρώτησε τους μαθητές ενός σχολείου στο χωριό Ερόντ της Ινδίας «Πόσες μπανάνες θα έπαιρνε το κάθε παιδί, αν τρεις μπανάνες μοιράζονταν σε τρία παιδιά;» Όλοι οι μαθητές απάντησαν φυσικά «Μία». Στην ερώτηση «Πόσες μπανάνες θα έπαιρνε το κάθε παιδί, αν 1000 παιδιά μοιράζονταν 1000 μπανάνες;», οι μαθητές αποκρίθηκαν και πάλι «Μία». Τότε, ένα παιδί ρώτησε το δάσκαλο «Αν μηδέν μπανάνες μοιραστούν σε μηδέν παιδιά, πόσες αντιστοιχούν στον καθένα;» Όλοι στην τάξη γέλασαν αλλά ο δάσκαλος όχι. Αντιμετώπισε την ερώτηση πολύ σοβαρά, αφού ρωτήθηκε στην ουσία για την έννοια του απείρου, μια έννοια που απασχόλησε τους μεγαλύτερους μαθηματικούς του 20ου αιώνα και ισχύει από τη διαίρεση μηδέν διά του μηδενός, που δεν ισοδυναμεί με μηδέν, αλλά με το άπειρο. Ο μαθητής αυτός λεγόταν Σρινιβάσα Ραμανουτζάν. 

Η μεγάλη αυτή φυσιογνωμία της Ινδίας που κατατάσσεται δικαίως ανάμεσα σε επιστήμονες όπως ο μαθηματικός Γκάους και ο Όϊλερ γεννήθηκε το 1887 στο Ερόντ. Καταγόταν από οικογένεια Βραχμάνων και από μικρός ασχολούνταν με τη μεγάλη του αγάπη, τα μαθηματικά, αν και η πρώτη του δουλειά ήταν στο λογιστήριο του ταχυδρομείου του Μαντράς της Ινδίας. Η δουλειά του δεν τον ενδιέφερε καθόλου και όλη την ημέρα, αλλά και τα βράδια, τα έβγαζε πάνω από ένα βιβλίο μαθηματικών αποδεικνύοντας νέα θεωρήματα στην αριθμολογία. Ο προϊστάμενός του διαπίστωσε μια μέρα το ταλέντο του και τον έπεισε να στείλει το έργο του στο πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ στην Αγγλία. Οι σημειώσεις του περιείχαν 120 άγνωστα θεωρήματα. Μερικά από αυτά έχριζαν απόδειξης και άλλα δεν μπορούσαν να αποδειχθούν από τους καθηγητές του Πανεπιστημίου. Το συγκεκριμένο βιβλίο το παρέλαβε εντυπωσιασμένος στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ ο Βρετανός μαθηματικός Τζ. Χάρντι. Σε συνεννόηση με έναν άλλο μαθηματικό, τον Τζ.Ε. Λίτλγουντ αποφάσισαν να καλέσουν στο κολέγιο Τρίνιτι του Παν. Κέιμπριτζ τον μυστηριώδη αυτό Ινδό. 



Το ταξίδι στην Αγγλία.

Ο Ραμανουτζάν απάντησε θετικά στην πρόσκληση των Βρετανών μαθηματικών, άφησε τη γυναίκα του και την οικογένειά του στην Ινδία και έφτασε στην Αγγλία τον Απρίλη του 1914. Εκεί, τον υποδέχτηκαν ένθερμα οι δυο καθηγητές και σύμφωνα με το πρόγραμμα του Χάρντι, ο Ραμανουτζάν αναγκάστηκε να παρακολουθήσει κάποιες διαλέξεις στο κολέγιο και να αποδείξει παράλληλα πως ήταν ο ίδιος ο επιστολογράφος και το ότι ήταν αυτός που είχε γράψει τα θεωρήματα. Με τον Χάρντι είχαν πολύ στενή συνεργασία. Ο Ινδός επινοούσε συνεχώς νέα θεωρήματα και ταυτότητες και ο Χάρντι προσπαθούσε να τον διδάξει πως θα μπορούσε να τα αποδείξει, καθώς ήταν αυτοδίδακτος και δεν γνώριζε πως μπορούσε να αποδείξει τις θεωρίες του. Στην ερώτηση στην ερώτηση «Πώς γνωρίζεις ότι ισχύει αυτός ο μαθηματικός τύπος;», απαντούσε: «Απλά το γνωρίζω.» Ισχυριζόταν πως του τα έστελναν οι ινδουιστικές θεότητες στον ύπνο του.



Ο αριθμός 1729.

Τα χρόνια στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ ήταν πολύ παραγωγικά για τον Ραμανουτζάν, όμως δε διήρκεσαν πολύ. Ο Ινδός μαθηματικός λόγω θεμάτων με τη διατροφή του και με τη θρησκεία του αρρώστησε. Λόγω της καταγωγής του απαγορευόταν να φάει κρέας και περπατούσε στο δρόμο ξυπόλυτος ή με πολύ ελαφριά υποδήματα. Η έναρξη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου επιδείνωσε την υγεία του και το 1917, πάσχοντας από φυματίωση, εισήχθη σε νοσοκομείο του Λονδίνου. 

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Χάρντι στο νοσοκομείο που νοσηλευόταν ο Ραμανουτζάν, ο Βρετανός θέλοντας να ελαφρύνει λίγο το κλίμα ανέφερε τον αριθμό 1729, αριθμό κυκλοφορίας του ταξί που τον έφερε στο νοσοκομείο, χαρακτηρίζοντας τον ένα πληκτικό αριθμό, ελπίζοντας να μην είναι κακός οιωνός για την υγεία του Ινδού. Ο Ραμανουτζάν αμέσως διαφώνησε. «Κάνεις μεγάλο λάθος», του είπε. «Πρόκειται για το μικρότερο ακέραιο αριθμό, ο οποίος ισοδυναμεί με το άθροισμα των κύβων δύο αριθμών που μπορούν να παρουσιαστούν με δύο διαφορετικούς τρόπους!». Πράγματι, 1729 = 93 + 103 = 123 + 13.

Προφανώς ο Ραμανουτζάν είχε αποστηθίσει το θεώρημα του μαθηματικού Όιλερ και απλά έφερε στο μυαλό του την απόδειξη του συγκεκριμένου αριθμού επαληθεύοντας το θεώρημα. Μέχρι σήμερα αυτού του τύπου οι αριθμοί αναφέρονται ως αριθμοί «Χάρντι-Ραμανουτζάν».



Τα τελευταία χρόνια στην Αγγλία και η επιστροφή του.

Ενώ ακόμη νοσηλευόταν στο νοσοκομείο, ο Ραμανουτζάν έμαθε ότι εκλέχτηκε ως εταίρος της Βασιλικής Εταιρίας του Λονδίνου και του Κολλεγίου Τρίνιτι το 1918, πράγμα αξιοσημείωτο και αδύνατον για ένα φτωχό Ινδό εκείνης της εποχής. Συνολικά άφησε στο Λονδίνο 21 εργασίες και άλλα σκόρπια θεωρήματα προτού επιστρέψει στην Ινδία, πράγμα που έγινε αμέσως μετά την ανάρρωσή του. 


Παρόλο που γνώριζε ότι δεν θα τα βγάλει πέρα με τη φυματίωση, ο Ραμανουτζάν δούλευε μέχρι το θάνατό του ολοκληρώνοντας 600 θεωρήματα πριν καν συμπληρώσει το 33ο έτος της ηλικίας του. Μόλις επέστρεψε στην οικογένειά του, έζησε για άλλο ένα χρόνο περίπου με τη γυναίκα του πριν πεθάνει, τον Απρίλη του 1920 στο Μαντράς. 

Ο θρύλος του Ραμανουτζάν φυσικά είναι γνωστός σε όλη την Ινδία και τιμάται μέχρι και σήμερα στις 22 Δεκεμβρίου, ημέρα που γιορτάζουν η τεχνολογία και οι επιστήμες. Δικαίως ανήκει στο πάνθεον των μεγάλων επιστημόνων, αφού στους αλγεβρικούς τύπους που μελετήθηκαν από αυτόν και μετέπειτα από το Χάρντι, βασίστηκαν πολλές μελέτες και θεωρίες μεγάλων επιστημόνων όπως του Αϊνστάιν και του Ζαν Πιερ Σερ. Ποιος ξέρει που θα μπορούσε να φτάσει αυτός ο μεγάλος μαθηματικός αν ζούσε παραπάνω και ερχόταν σε επαφή με τους μεγάλους επιστήμονες της δεύτερης και τρίτης δεκαετίας του 20ου αιώνα; 


Αντώνης Καρατζής